|
SRC BELGESİ DERSİ
DAVRANIŞ
PSİKOLOJİSİ - 2
1 . BÖLÜM
2 . BÖLÜM
DİKKAT NEDİR?
Dikkat (algıda seçicilik) ,düşüncemizi belli bir olay
üzerinde yoğunlaştırmaktır. Duyu organlarımıza gelen çok
sayıda uyarıcıdan sadece bazılarını seçip, sadece bunları
algılamaya dikkat denir, ya da algıda seçicilik denir.
Çevremizdeki çokça uyarıcıların içerisinden sadece bizi
ilgilendirenleri seçeriz. Algıda seçiciliği sağlayan
dikkattir. Çevremizde hangi uyarıcının üzerinde dikkatimizi
yoğunlaştırırsak, o uyarıcıyı algılarız, öteki uyarıcıları
algılamayız. Öteki uyarıcılara bir anlam vermeyiz. Bir kamyon
sürücüsü etrafındaki çok çeşitli araçların içerisinden
öncelikle kamyonları algılar. Kamyonlar öncelikle dikkat
çeker.
Dikkatin oluşumunda etkili olan
faktörlere bakarak dikkati ikiye ayırabiliriz:
1-seçici dikkat 2- çekilen dikkat
Seçici dikkat:
İnsanın kendi iradesiyle bir konuya yönelerek, dikkatini o
konu üzerinde toplamasıdır, yoğunlaştırmasıdır.
Çekilen dikkat:
Çevremizdeki uyarıcıların fiziksel özelliklerinin
dikkatimizi çekmesidir. Uyarıcıların fiziksel özellikleri;
uyarıcının şiddeti, tekrarı, büyüklüğü, zıtlığı, hareketidir.
Mesela, parlak bir ışık zayıf ışığa göre dikkatimizi daha
kolay çeker. Büyük bir levha küçüğe göre, yanıp –sönen kırmızı
ışık sabit kırmızı ışığa göre daha çok dikkat çeker. Yine
dörtlü ikaz lambaları daha çabuk dikkat çeker.
Dikkat değişmesi, dikkatimizin bir uyarıcıdan diğerine
kaymasıdır. Dikkatimizi iç ve dış faktörler belirler.
FARKINDALIK NEDİR?
Bilincin açık olmasıdır. Dikkatin açık olmasıdır. Çevrede
olup bitenlerin farkına varmaktır. Yapılan her davranışın
neden yapıldığını bilme halidir. Mesela şu anda bu kitapçığı
okuduğunuzun farkında olmanız gibi. Trafikte farkındalık
arttıkça duyarlılık artacaktır. Farkındalık sayesinde,
trafikte uyarıcılar zamanında alınacak ve gerekli davranışlar
zamanında gösterilecektir. Değerli sürücüler, en önemlisi de
insanın değerli olduğunun farkına varmaktır.
MOTİVASYON (GÜDÜLENME) NEDİR?
İnsanın ortaya çıkan ihtiyaçlarını karşılamak için
harekete geçip ihtiyacını gidermesi ve rahatlaması sürecidir.
Motivasyon harekete geçmektir. Motivasyon sayesinde bir
davranışı yapma isteği artar. Motivasyon olmazsa herhangi bir
ihtiyaç karşılanmayacağından harekete geçmek de olmaz.
Davranışı yapma isteği olmaz. Araç kullanarak bir sürücü bazı
ihtiyaçlarını giderebiliyorsa, sürücünün araç kullanma isteği
artar. Araç kullanma isteği artarsa, sürücü istekli olduğundan
trafik kurallarına uyacak ve kaza riski azalacaktır.
STRES NEDİR?
Bedenin ruhsal ve fizyolojik olarak dengesinin
bozulmasıdır. Dışarıdan ve içeriden gelen aşırı ya da yetersiz
uyarıcıların bedeni ve zihni etkileyerek dengenin bozulması
durumudur. Dengenin bozulması karşısında insanın gösterdiği
tepkidir. Stres tepkisi, insanda zihinsel, duygusal,
fizyolojik ve davranışsal bazı değişiklikler başlatır.
Stres yaratan nedenler şunlardır:
1. Çevresel nedenler: hava kirliliği, aşırı sıcak hava,
gürültü gibi. Bunlara biz dışsal faktörler de diyebiliriz.
2. Psikolojik nedenler: olumsuz düşünce biçimi, olaylara
verilen anlam, acımasız olma, mükemmeliyetçi olma, saldırgan
olma gibi. Bunlar bireyin kendisinden kaynaklanmaktadır.
Bunlara biz içsel faktörler de diyebiliriz.
Stres çeşitleri şunlardır:
1. İyi stres: Bireyin verimliliğini en üst seviyede tutan,
bireyi sağlıklı, mutlu kılan strestir. Örneğin; uzun süre
beklenen iş görüşmesinin gerçekleşmesi, evlenme, piyangodan
para çıkması, yükü ya da yolcuyu sağlıklı bir şekilde
istenilen noktaya ulaştırma sonucunda yaşanan stres iyi
strestir.
2. Kötü stres: Yaşamımızı zorlaştıran, sağlığımızı bozan
düzeydeki strestir. Kötü stres, verimimizi düşürür. Fizyolojik
ve ruhsal sağlığımızı tehdit eder.
Olumsuz stresi olumlu hale getirebiliriz. Düşünce
biçimimizi değiştirerek, etkili başa çıkma yöntemlerini
kullanarak olumlu hale getirebiliriz.
Stresle başa çıkma yolları:
Hep haklı olduğumuzu düşünmeyelim, gerçek gücümüzü
bilelim, gücümüzü abartmayalım, sağlığımıza dikkat edelim,
gerekiyorsa ağlamaktan çekinmeyelim. yaşama pozitif bakalım,
bardağın dolu tarafını görelim.Ben her şeyin en mükemmelini
yaparım düşüncesinden vazgeçelim. Düşünce tarzımızı
değiştirelim, en çok sevdiğimiz şeyi düşünelim. Derin nefes
alalım. ( burnumuzdan alıp, ağzımızdan verelim) Zamanımızı iyi
kullanalım, fiziksel rahatlığımıza önem verelim. Diğer
insanlarla konuşalım, dinlenmeye daha çok zaman ayıralım,
gülelim, trafikte tebessüm edelim.
SÜRÜCÜ OLARAK YAPMAMIZ GEREKEN
DAVRANIŞLAR (UYGUN DAVRANIŞLAR):
Bu davranışları şöyle sıralayabiliriz:
1. Kendimize, ailemize ve diğer insanlara değer vererek
trafik kurallarını önemsemeliyiz. Çünkü trafik kurallarına
önem vermezsek; hem kendimize hem ailemize hem de diğer
insanlara zarar verebiliriz.
2. Trafik kazalarına neden olabilecek riskli davranışlardan
kaçınmalıyız.
3. Trafikte uygun ve uyumlu davranışlar gösterelim, yaya,
hasta ve engellilere kolaylık sağlayalım.
4. Azami güvenlik içerisinde seyredelim.
5. Stresli olarak araç kullanmayalım, sollama kurallarına
uygun davranalım
6. Trafikte aracımızın ışıklarını etkili bir şekilde, yerinde
ve zamanında kullanalım.
7. Olumlu kişilik özellikleri kazanalım, dar yollarda geçiş
kolaylığı sağlayalım
8. Trafikte davranışlarımızın temeline sevgi ve saygıyı
koyalım.
9. Dikkatimizi trafiğe yoğunlaştıralım, geçiş üstünlüğüne
sahip araçlara kolaylık sağlayalım.
10. Duraklama ve park etmenin yasak olduğu yerlerde duraklama
ve park yapmayalım.
11. Karayollarını kurallarına uygun olarak kullanalım,
manevraları kurallara uygun yapalım.
12. Hız sınırlarına uyalım, koruyucu tertibatlarını
kullanalım.
13. Aracımızın periyodik bakımını yaptıralım, yükleme
kurallarına uyalım
14. Kavşaklarda geçiş haklarına saygı duyalım, saygısız ve
tedbirsiz davranışlardan kaçınalım.
15. Trafik işaretlerinin anlamlarını bilelim, trafik
işaretçilerine uyalım, yol çizgilerine yalım.
16. Karayollarında araç sürme yasaklarına uyalım.
17. Kısaca profesyonel sürücülüğün davranış, tutum ve
eğilimlerine sahip olalım.
Psikoteknik
|
